طلا
طلا یكی از چگال ترین فلزات است. مكعبی از طلا به ضلع یك سانتیمتر دارای وزنی برابر 19.25 گرم یا بیش از دوبرابر وزن یك سانتیمتر مكعب آهن است. طلای خالص آنقدر نرم است كه با ناخن میتوان روی آن خراش انداخت. طلا در مقایسه با فلزلت دیگر از خاصیت ورقه و مفتول شدن بیشتری برخوردار است.طلا را میتوان بصورت ورقه ای به ضخامت یكصدهزارم میلیمتر نازك كرد یا مفتولی از آن ساخت كه كه هر متر 0.0005 گرم وزن داشته باشد. نقطه ذوب طلا 1064.76 درجه سانتی گراد و نقطه جوش آن 2700 درجه سانتی گراد است. سختی این فلز بر حسب موس 3-2.5 و با مقیاس برینل مساوی 18.5 است.
عدم میل تركیب طلا با اكسیژن هوا و حفظ خواص ظاهری آن موجب رضایت خاطر طلا و جواهرسازان است بویژه آنكه با هر وسیله ای میتوان روی طلا كار كرد و آن را در تمام فرآیندهای ساخت مصنوعات طبیعی بكاربرد.از آنجایی كه طلای خالص بسیار نرم است آن را با فلزات دیگر بصورت آلیاژ در میآورند. استفاده از طلا در جواهرسازی، ضرب مسكوكات و علوم و فنون مختلف دامنه روزافزونی پیدا كرده است.بیشتر طلاهایی كه تا كنون در سراسر دنیا استخراج گردیده در خزانه های دولتی و بانكهای بزرگ بمنظور موازنه پرداختهای تجاری با كشورهای خارجی نگهداری میشود
آلياژ هاي طلا
طلا و نقره به هر نسبتی با یكدیگر با یكدیگر تشكیل آلیاژ میدهند. هرگاه درچنین آلیاژی 60 – 50 در صد نقره بكار رود آلیاژی به رنگ زرد مایل به سفید تشكیل خواهد شد. هرگاه میزان نقره 25 درصد باشد آلیاژ حاصله سفید مایل سبز خواهد شد كه آلیاژ در طلا و جواهر سازی كاربرد زیادی دارد. آلیاژ طلا و مس با 75 درصد طلا و 25 درصد مس به رنگ به رنگ زرد مایل به سرخ در سكه سازی كاربرد دارد. طلای قرمز با افزایش درصد مس بدست میآید. طلای ارغوانی آلیاژی از 75.49 درصد طلا و بقیه آلومینیوم است و طلای آبی رنگ روشن حاوی 53.83 درصد ایندیوم و 46.17 درصد طلا میباشد. در هر صورت با تغییرات لازم در میزان درصد طلا و عناصر آلیاژی دیگر رنگهای متنوعی از طلا بدست میآید
مقیاس عیار در حقیقت مقدار طلای خالص در 24 قسمت قسمت از كل فلز است یعنی اینكه عیار طلای 100 درصد خالص 24 در نظر گرفته میشود به عبارت دیگر واژه عیار بیامگر میزان خلوص آن در 24 قسمت میباشد. بهترین طلای تجاری كه در ساخت زیور آلات به كار میرود 22-14 عیار است. سكه های داخلی طلا عموما 21.6 عیار هستند یعنی در آنها 90 درصد طلا وجود دارد
نسبت طلا را گاهی اوقات در هزار قسمت در نظر میگیرند با یك تناسب ساده میتوان مثلا متوجه شد كه طلای 18 عیار در چند هزار است
رنگ بندي
در بین رنگهای طلا زرد برای غالب طلا و جواهرسازان مقبولیت بیشتری پیدا كرده است و استفاده از آن متداول تر است. مصرف طلای سفید را معمولا برای الماس در نظر میگیرند زیرا از لحاظ همرنگی با آن توازن بیشتری دارد. طلای قرمز اكثرا همراه با طلای زرد بمنظور ایجاد تناسب در رنگ بكار میرود. طلای سبز رنگ نیز معمولا برای كاربرد قطعات جواهری كه آنتیك دارند مورد مصرف قرار میگیرد.
هرگاه در آلیاژ طلا با نقره كه رایج ترین آلیاژ است 50 تا 60 درصد نقره بكار رود رنگ طلا زرد مایل به سفید كه اصطلاحا طلای گبری گفته میشود، خواهد شد و چنانچه 25 درصد آن باشد رنگ آلیاژ حاصله سفید مایل به سبز میشود كه این هر دو در جواهرسازی كاربرد فراوان دارد. آلیاژ طلا با چند فلز دیگر كه اسامی آنها خواهد آمد به رنك سفید بوده و این آلیاژ از 80 درصد طلا، 16 درصد نیكل، 3 تا 4 درصد روی و گاهی 1 درصد مس تشكیل شده است. آلیاژ طلا و مس با 75 درصد طلا و 25 درصد مس كه رنگ آن مایل به سرخ میباشد در صنعت سكه سازی كاربرد داشته و مس در این میان نقش سخت كننده را دارا میباشد.
نكته مهم در اینجا این است كه طلای قرمز از طریق كاهش مقدار نقره و افزایش مس بدست میآید. طلای سبز با كاهش مقدار مس و افزایش مس بدست میآید. طلای سبز با كاهش مقدار مس و افزایش مقدار مقدار نقره تهیه میشود و طلایی كه بمنظور مینا كاری بكار گرفته میشود بایستی ترجیحا دارای مقدار اندكی روی باشد. گاهی نیز در تركیب طلای سفید 18 عیار به جای روی پالادیم بكار میرود. در یك طبقه بندی دیگر از نسبت درصد فلزات مختلف در آلیاژهای رنگی طلا ذكر گردیده كه برای تهیه سفید با عیار 18 میبایست 750 قسمت آن را طلا، 50 قسمت را نقره نقره و 200 قسمت را پالادیم درنظر گرفت یا اینكه 750 قسمت را طلا، 135 قسمت را نیكل و 85 قسمت را مس و 30 قسمت را روی انتخاب كرد .
موارد مصرف طلا:
در درجه ي اول از طلا به منظور سکه زني و تهيه ي شمش و پشتوانه ي ارزي استفاده مي شود به طوري که در کشور هاي سرمايه داري رقمي حدود 40000 تن را شامل مي شود. مقدار باقي مانده ي طلا در توليد لوازم مختلف به کار مي رود که جواهرات زينتي در صدر آنها قرار دارد (50%) . انواع سبز و سفيد و زرد طلا در جواهرسازي مورد استفاده قرار مي گيرد. به خاطر نرمي در جواهرسازي آن را مس، نقره، نيکل و يا پالاديم همراه مي کنند.
شمش هاي طلا
تقاضاي جهاني براي مصارف عمده (ربع اول سال2000 تا ربع سوم سال 2002)
عمدهترين موارد تقاضاي طلا براي جواهرات، صنايع الكترونيك، دندانپزشكي، سرمايه گذاريهاي جزيي و ديگر موارد است. تقاضاي مشتري يكي از موارد تقاضاي طلا است كه مجموع سرمايه گذاريهاي جزيي و تقاضا براي جواهرات را شامل ميشود. ميزان تقاضاي طلا براي مصارف دندانپزشكي و صنايع در طول سال تقريباْ ثابت است و تغيير خاصي را نشان نميدهد ولي تقاضاي طلا براي جواهرات در طول سال متغير است بطوريكه در سه ماهه آخر سال بالاترين مقدار را نشان ميدهد و در تمام كشورها بالاترين ميزان تقاضاي طلا در روزهاي قبل از سال نو آنها است كه بهدليل مصرف در ساخت جواهرات ميباشد. اطلاعات موجود در سال 1995 معرف آن است كه كشورهاي آسيايشرقي و جنوبشرقي مجموعاْ با خريد 1126 تن طلا ركورددار تقاضاي طلا در سطح منطقه بودهاند. اين مقدار حدود 40 درصد كل تقاضاي جهاني طلا بود كه دليل عمده آن شكوفايي اقتصادي اين منطقه از جهان در اين سالها است. كشور هند با متوسط تقاضاي 700 تا 800 تن طلا، در صدر كشورهاي مصرف كننده طلا قرار دارد زيرا در هند طلا و جواهرات جايگاه ويژهاي دارد.
كشورهاي خاورميانه مجموعاْ از نظر تقاضاي طلا در رده دوم قرار دارند. ايالات متحده آمريكا با متوسط تقاضاي 350 تا 450 تن در رده سوم قرار دارد، به عبارتي هند به تنهايي مصرف بالاتري از مجموع كشورهاي خاورميانه و ايالات متحده آمريكا دارد. در ردههاي بعدي چين و كشورهاي اروپايي قرار دارند. عربستان سعودي و تركيه در ردههاي ششم و هفتم واقع شدهاند. بيشترين مورد مصرف طلا در ساخت جواهرات و وسايل زينتي است كه برميگردد به خواص ويژه اين فلز از جمله: مقاومت در برابر اكسيد شدگي و تيره شدگي، جلا و رنگ زيباي آن و همچنين اثر آرامبخش آن بر اعصاب .
انواع آلياژهاي طلا در صنعت ارزش روزافزوني پيدا کرده است. طلا در صنايع و نيز سيستم هاي دفاعي با تکنولوژي بسيار مدرن کاربرد دارد. اين فلز در انواع زيادي از لوازم الکترونيکي حالت جامد، در وسايل ثبت و کنترل صنعتي و تجهيزات مقاوم به خوردگي، در فرآيندهاي شيميايي به کار برده مي شود. مصرف صنعتي طلا در سال 1983 حدود يک ميليون اونس بوده اما مصرف آن در کاربردهاي حساس مستقيم مانند الکترونيک و سخت افزار نظامي، احتمالا به طور قابل ملاحظه اي کمتر مي باشد. در ميان موارد استفاده ي استراتژيک و صنعتي طلا، مهم ترين استفاده ي آن در لوازم الکترونيکي به ويژه در بردهاي مدار چاپي اتصالات کنتاکتورهاي اصلي، مدارهاي مينياتوري و به عنوان يک دو پانت در بعضي از نيم رسانا ها را مي توان نام برد.
دستگاه هاي الکترونيکي حالت جامد مدرن از قبيل کامپيوترها نياز به کنکتورها، کنتاکت هاي سوئيچ، اتصالات لحيم کاري شده و ساير اجزاي معيني دارند که بايستي کاملا عاري از هر گونه لايه و فيلم کدر و تيره با مقاومت زياد باشند و ديگر آنکه به جهت عمر دستگاه بايستي از نظر شيميايي و متالوژيکي پايدار باقي بمانند. در سيستم هاي الکترونيکي نظامي و شهري پيچيده، به صورت روزافزوني از طلا براي مطمئن شدن از عمليات وابسته تحت يک محدوده ي وسيع از شرايط عملي(عملياتي) استفاده مي شود. از طلا در ساخت ديودها، ترانزيستورها و بعضي قطعات الکترونيکي که مي بايستي داراي مقاومت شيميايي و حرارتي در موقع ساخت باشند استفاده مي شود. آلياژهاي طلا از ديرباز در تجهيزات الکتريکي معيني به کار برده شده اند از جمله مي توان به اجزاي ويژه اي از دستگاه پتانسيومترها و در جاهايي که توليد مجدد، دوبله کردن و دوباره خواني از ديدگاه صنعت الکترونيک دربلند مدت امري اساسي مي باشد، اشاره کرد. سيم هايي از آلياژ ( طلا- پالاديم ) در ترموکوپل ها مورد استفاده قرار مي گيرند به ويژه آنهايي که براي اندازه گيري دماهاي بالا در بعضي از فرآيندهاي صنعتي و موتورهاي هواپيما، مورد استفاده واقع مي شوند
طلا بهدليل هدايت الكتريكي بالا و مقاومت در برابر اكسيد شدن، اهميت ويژهاي در ساخت تجهيزات الكترونيكي و كامپيوتري دارد.آلياژهاي لحيم کاري سخت ( زردجوش ) که حاوي طلا مي باشند، در ارتباط با صنعت هوافضا به ويژه در مونتاژ بعصي از موتورهاي توربيني جهت نظامي و نيز موتورهاي راکت با عملکرد بالا، مهم مي باشند. طلا به عنوان يک بازتاب کننده تشعشعات مادون قرمز در ادوات گرمادهي تابشي و نيز ادوات خشک نمودن و پنجره هاي عايق حرارتي مورد استفاده در ساختمان هاي بزرگ و فضاپيماهايي از قبيل شاتل فضايي که به طلا به عنوان حفاظت کننده و seal کننده اي براي سيستم خنثي کننده ي فشار آئروديناميک (propulsion) حياتي اش در مقابل مشکلات ناشي از شکنندگي هيدروژن مي نگرد و تکيه دارد، مورد استفاده قرار مي گيرد. طلا را به شکل مايع هاي آلي فلزي ارگانومتاليک براي تزيين شيشه و چيني استفاده کرده و از برگ طلا (goldleaf) براي تزيين داخل و خارج ساختمان ها استفاده مي کنند.
مصرف طلا در صنايع هوا-فضا
آلياژهاي طلا را در ديسک هاي پاره شونده ( ديسک ها و ديافراگم هايي که تحت يک فشار معين از هم گسيخته شده و کار يک قسمت از دستگاه را متوقف مي کند ) در تجهيزات فرآيند شيميايي استفاده مي شود و در قالب هاي اکستروژن با سوراخ هاي زياد براي ايجاد فيلامان هاي فلزي، پلاستيکي و منسوجات کاربرد دارد.
اين فلز همچنين بهصورت آلياژ همراه با پالاديوم در ترموكوپلها، بدنه سفينهها و ديگر صنايع هوافضا كاربرد دارد. بهعنوان مثال در ساخت هر فروند هواپيما بين 25 تا 30 كيلوگرم طلا بهكار ميرود.
تقاضا جهاني طلا براي مصارف عمده (1996 ـ2001)
در حدود 2.2 درصد از تقاضاي طلا در دندانپزشكي مصرف ميشود زيرا علاوه بر مقاومت در برابر خوردگي، با همان نرخ رشد ميناي دندان منبسط ميشود.
ميزان تقاضا براي دندانپزشكي و مصارف صنعتي در طول سال تقريباْ ثابت ميباشد و تغييرات خاصي را نشان نميدهد. ولي تقاضا براي جواهرات و تقاضا براي مشتري كه متاثر از تقاضا براي جواهرات است در سه ماهه آخر سال بالاترين مقدار را نشان ميدهند. از طلا همچنين در نوارهاي تزييني و يراق دوزي، پارچه هاي زربفت، تذهيب کاري، صفحه نگاري کتب و نامه نگاري استفاده مي شود. از ديگر موارد استفاده ي طلا کاربرد آن در صنايع شيميايي و پزشکي و عينک سازي مي باشد.
مصرف طلا در علوم پزشكي
مصارف درماني طلا:
از گذشتههاي خيلي دور طلا براي درمان بسياري از بيماريها استفاده ميشد. در اينجا به تعدادي از اين بيماريها اشاره ميشود.
1. در حدود سال 1885 در آمريكا طلاي كلوئيدي به عنوان درمان ديپسومانيا (dipsomania)كه ميل شديد به مصرف الكل ميباشد، بهكار ميرفت.
2. اولين تحقيق پزشكي مستند و مدرن در مورد كاربرد طلا در سال 1890 صورت گرفت. در اين سال دكتر رابرت كخ كشف كرد كه باسيل سل نميتواند در حضور طلا زندگي كند.
3. در اوايل دهة 1900 پزشكان براي درمان دردهاي مفصلي، قطعهاي از طلا به ارزش پنج دلار را در زير پوست، مثلآ در ناحيه مفصل زانو كار ميگذاشتند در نتيجه در بيشتر موارد درد كاهش يافته يا كاملآ برطرف ميشد.
4. از سال 1927 طلا بهطور مداوم براي درمان آرتروز بهكار گرفته شدهاست.
5. طلا در مورد ناهنجاريهاي غددي و عصبي مورد استفاده بوده و در احياء مجدد فعاليتهاي غددي، تحريك اعصاب و آزاد كردن فشار عصبي سودمند است.
6. طلا ميتواند بر مكانيسم گرمايي بدن تاثير مثبتي داشته باشد. بويژه در مورد عرق كردنهاي شبانه، تشنگي شديد و ضعف و كاهش دماي بدن موثر است.
مصارف طلا در دندان پزشكي
7. آقايان نيلو كايرو(Nilo.Cairo) و ا. برينكمن(A.Brinckmann) تحقيق ارزندهاي به نام” مواد پزشكي“ ارائه دادند كه در آن طلاي كلوئيدي به عنوان درمانگر شماره يك چاقي مطرح شده است.
طلا همچنين در درمان بيماريهاي زير مفيد ميباشد:
8. اعتياد 9. آلزايمر 10. حواس پرتي 11. بيماري دوگانگي (Bi-Polar Disease) كه يك بيماري رواني است. 12. دندان قروچه(Bruxism) 13. ورم زانو و آرنج 14. سندرم جنگ خليج فارس 15. سرطان 16. غلظت خون 17. بيماري كرون (Crohn) 18. افسردگي 19. تورم قولن 20. كلسترول بالا 21. كم خوابي 22. پوكي استخوان 23. كشيدگي ماهيچه 24. آرتروز رماتيسمي 25. انفصال ديسك 26. زخم معده 27. زخم روده
لازم به توضيح است كه موارد بالا توسط سازمانهاي صنايع غذايي تائيد نشده است.(Liquid Gold )
طلا يکي از عناصر باارزش در پزشکي مدرن به شمار مي رود، و علت آن اين است که طلا عنصري غيرسمي و بي خطر بوده و يکي از بهترين انواع فلزات هادي جريان الکتريسيته مي باشد، چگالي اين عنصر مي تواند آن را در زير ميکروسکوپ الکتروني قابل مشاهده سازد. علاوه براين طلا عنصري نابودناپذير و فلزي نرم بوده و اين کارکردن با طلا را آسان مي کند.
دندانپزشکي
بيشتر طلاهاي استفاده شده در دندانپزشکي به صورت آلياژ با ديگر فلزات مانند پلاتين، پالاديوم، نقره، مس و روي مي باشد. طلا عنصري غيرسمي بوده و در اثر فرآيندهاي بيولوژيکي براي استفاده هاي دندانپزشکي آماده مي گردد. براي دندانپزشک استفاده از اين فلز به علت مقاومت بالا ، سختي زياد ، بادوامي آن مناسب است، همچنين طلا هرگز سائيده نشده و تيره نمي شود. همچنين مقاومت بالا نسبت به عوامل شيميايي باعث جلوگيري از پوسيدگي و زنگ زدگي طلا مي گردد.
مزايا
1- ماده با عمر زياد.
2- شکل پذير بوده و به راحتي به شکل دلخواه در مي آيد.
3- طلا داراي سختي درحدود ميناي دندان است و به طور مناسب دندان را مي پوشاند.
4- طلا شکننده نبوده و خرد نمي شود.
5- طلا سازگار با محيط زيست و غيرسمي مي باشد.
معايب
1- طلا بسيار گران است.
2- طلا يک هادي بسيار مناسب حرارت مي باشد.
3- رنگ زرد طلا ممکن است بر زيبايي اثر نامطلوبي داشته باشد.
4- طلا به ساختار دندان متصل نمي شود و هر زماني ممکن است جدا شود.
5- طلا ممکن است با قطب هاي الکتريکي بدن واکنش دهد.
سکوت صدای رسای آفرینش است ، گوش بسپار به نغمه ی دل انگیز شکوفایی یک عشق ، در لا به لای بوته های سبز و تازه زندگی، نگاه کن ! جوانه در سکوت می روید وگل در سکوت می شکفد ، و تو نیز اینگونه در غوغای غربت و تنهایی ام ، با شکوه روییدی . به کلبه کوچک من ، مهربان ، خوش آمدی !